फर्मुला खोज्दै अक्षर सँग!

मृत्‍युसँग जितेको जिन्दगी,

घुस घुसे धमिराको पेवा

बसन्त होस् कि बर्षा

खाएरहन्छ एक नासले

खोजी खोजी औशदी ल्यायो

काम गरे झै लाग्छ

तर उही धमिलो धुलो

न तिप्न मिल्छ न छोड्न नै

थाहा छ खोक्रो बडैछ

ढलौछ एक्दिन सारा

हार्न चाहन्न बिल्कुलै

फर्मुला खोज्दै अक्षर सँग! 

em'6sf] k/fsfi7f,

:jtGqtfsf] gUgtf,

lrTt a'em]sf] 5}g,km]l/ la/f]wgL 5}g,

x]g{ ;s]sf] 5}g,cfvf lrDn]sf]lg x}g .

x/]s em'6 / 5'6sf] sf]sf]gleq,

k|of]u, k'g k|of]u,

g la1fg af]N5, g ;dfh g ;:s[lt g},

d"No vf]lhof] s'g}lbg, s;}n] eg],

r'lxG5, r'S5,r'lnGg kSs} .

aG5,csf]{ cfZro{,

ha v'N5 /xZo .

em'6sf] k/fsfi7f,

:jtGqtfsf] gUgtf,

New Year 2013

s]lx cg'tl/t k|Zgx?n],

;f]lw/x],k5fO/x],

gLb eufof], ef]s x/fof],

aufof] gof+aif{sf] /f}gs klg .

;f]Wg] sNNffO{,

u'xfg]{ sf]NnfO{,

gfhjfkm .

l;xb/af/ ;'t]sf] gf6s ug{ cEo:t 5,

g]tfx? yfO{nfu]/ g]kYodf,

OG6/g]6, Pl8o;n g} lau|]sf],

kmf]gdf Aofn]G; 5}g .

;f]Wg] sf]]{,

u'xfg]{ sf+ 

gfhjfkm .

oLg}, cg'tl/t k|Zg} k|Zgsf] e'dl/df,

gof+aif{ @)&) n] vf]nf] kmsf{pg] cfzdf,

s'l//x]sf] 5', aflr/x]s}5' .

समय

समय निकै बलियो,
 समयका पिछ लघुहरु,
 कुहिरो भित्र घुस्रेर होस्
 वा मरुभुमी मा पाकेर
 खिसौछ आँफै,
 रमौछ आँफै
 जित्छ आँफै
 हार्छ आँफै,
 मर्छ, मरेर जिउछ आँफै
. समयको पिछ लघु बनेर
 नरिबल्को गानो जस्ताइ
 छारो, सारो, गोरो सबै आँफै.

Meeting with Simon

After a long time, unexpectedly, I fall in love with Simon. He is really beauty and handsome. Really, handsome with adequate height, big belly, long feet, shining eyes, bit short mustache and short smile, hee…hee... Really, I must fell in love and I love him. I was familiar with him since April 2011 because it was one of the funny questions during workshop. I answered because I loved him. Thanks god! I was with him. Earlier, I asked with Sarah with some hesitation because I scared with her.

Dec 15, 2011, early in the morning about 4am, I was awake up due to noise of Simon. I kept door open because my PAPA is quite unfamiliar with sophisticated housing style and shifting from hotel to apartment in my friend. Sarah is working in UN, so she has apartment which is really more decorated and fancy than five star hotel in Bangkok. Dad keep on asking many questions regards to house, development, Nepali politics, leaders and all.

Simon was keep on shouting, I turned side, he came this side, near my ear and vice versa. I massage him in his back, chat him; talked about Sarah, kissed him, hug him. I did whatever I knew and can. I really try to perform well as his beloved one. I mean trying to be replace her in a way and another. Unfortunately, he didn't stop, keep on crying with tiny and centi mode. I felt very bad because I failed. Totally failed. I remember the Bangkok, the apartments, busy people and their busy schedule. Is it the best to be away from development where beloved one can live together in very natural way. Anyway, I become crazy.

Immediately, I stood u and run to kitchen, searched in drawers, cupboard, refrigerators and everywhere. I didn't see what I saw before. I didn't know where it was; neither finish nor house made dispose it.
Simon also followed me wherever I was. He also loved me as original or natural way. Thank god, world exist due and for LOVE, everywhere. Because of language barrier, I can't understand well always what Sarah's saying, either Simon or the Thai language. Hee… heee. Finally, I saw seven letter in very small writings. It was written `PET FOOD'.

Today, Dec 7, 2011, we, campaign members; WOREC, BDS, AWON, OUTLINE had been in traffic police. From the perpetrator side, two members from bus association and conductor were there. In the beginning conductor didn't accept, he just said that I touched her only. Later, conductor accepted and ask for excuse and also promised for not repeating the case ever. About 1 pm, we all agreed to make consensus as he ask for amnesty. Driver, bus association member Gautam Adhikari also signed as witnessed. Meanwhile, colleagues discussed about the roles and responsibilities and code of conduct on public transport as well. It is a representative case only but there are few things I noticed which has to addressed;
1. The traffic police also don't aware on code of conduct on public transport 2067
2. No knowledge on dealing of such cases, they asked to share the case in the common room publicly, room # 10-l asked separate room later. No confidentiality, many police and non-police man coming and listening the case. I continuously ask for being out from room.
3. No women police for dealing such case In conclusion, sexual harassment is very much common but ignored by all stakeholders.

This can be minimized drastically if the concerned stakeholders have willingness to implement. It is not easy to complaint by time, knowledge, security and process. It is really tough to complain to those who have access and knowledge.

Can you imagine what is happening with women and gilrs in public transport? How long should we go to make GBV free public transport in NEPAL?

At last but not least, thank you to my campgain collegues, DIGP and his team for their kind coperation.
Sorry for taking your time.
Regards, radha

A Sexual Harassment in Publict Transport case reported to Traffice Police

Today, my schdeule is so occupied. I want to focus entirely with my ,Miteri gaun-Let-live Together Campgain. Therefore, Laxman is in NDWA, Samjhna is in National Women Comission.

The meeting with Bhanu Memorial school has been postponed since last 2 weeks due to my sickness as well as busy schedule for 16 days VAW activism and campgain for peace ad constituion.
For going directly, I took Nepal Yatayat from Tinkune alongwith Samjhna. Samjhna paid rent for two of us when she get off at Bijulibazar.She shouted from outside,` radhadidi, I paid money of yours as well, I said ok'. The conversation looks like talking in forest while collecting fooders. Some of passenger smile as well.
About 10 pm, I get down at Balauwatar at PM's quarter #3 to go Bhanu memorial. I said,my friend had already paid at Bijulibazar. Immediately he seemed silent. While I stepped out 4-5 steps, one voice `oh didi, oh didi' i heard.I just back and asked, are you calling me? He shouted yes, why do you run away without paying. I tried to convience him, but keep on shouting, verbally abused by using vulgar words and attacked me; at my shoulder. I said again, my friend paid already. He ready to call my friend and asked for phone number. I gave phone no. He insist to speak with her. I said, you don't trust me so you speak why should I? He dialed phone, connected with her but keep on force to speak. I do not. Meanwhile, the bus back 2-3 steps and support to conductor.
I really felt so bad though think to back bus to ask with witnesser. Most of the passenger has already get off because that is so long route. Only two women are there who are going to Teaching hospital. They are shouting from inside, it is paid already in Bijulibazar. Then again, I asked them, they say yes.

Then I moved to Bhanu memorial school. On the way I talked over phone with two drivers; khila shrestha and khadka who were introduced during my research` understanding mascuilinities in public transport'.

When the meeting over, I determined that I should go to police and report about it. I always encountered and witnessed sexual harassment but no one taking care of.
I directly go to traffice office in Ramshah path, Kathmandu. Met DIGP, Ganesh Rai and also ask paper and submit the application or FIR for justice.

Later, around 4 pm, I received phone call from traffice and Khila driver. That time, I was in meeting in UNFPA office, I said that I couldn't join.
I do not know, ow it goes tomorrow.

never cover once I disclose the reality

मलाइ
थाहा छ म नाङ्गिएको कुरा,
आमासग छुटिदा नाङ्िगएझै म नाङ्िगएको छ,ु
मलाइ थाहा र्छर्
इतिहासमा को को नाङ्गिन्छन,
राष्ट्रपति प्रधानमन्त्री सबै नाङ्गिएकाछन्,
मलाई थाहा छ,
चर्चामा सबै नाङ्िगएकाहरुको ओइरो छ,
नाम, दाम, बास, हक्ति र सत्ताको नाममा ।
त्यसैल,े
म नाङ्िगएको कुरा नलुकाएरै भनिदिए ।
मलाई यो पनि थाहा छ,
तिमी पटक पटक नाङ्िगएका छौ,
खयर त्यो तिमीलाई मात्र थाहा छ,
त्रि्रो बुद्धिमत्ता भित्र नाङ्गिएका छौ,
मलाई थाहा छ,
मैले मुखै खोलेर भने,
तिमी एक पटक फेरि थप नाङ्गिनेछौ,
सदाको लागि छोपिनै नमिल्नेगरी ।

Memorandum to Prime Minister Dr. Baburam Bhattari, Nov 22, 2011

On behalf of the women's campgain for peace and constituion -third phase, I am cordinating to get the time with Prime Minister, Dr. Baburam Bhattarai. Indeed, it was really hard to get the time if anyone do not have political access though got it for the Nov 22, 2011 at 2 PM at singh darbar.
As a norms, I have already informed participants organizations to forward their name and bring identity card. To entry in to the Singh darbar is another hard job, people are waiting and waiting, asking requesting with people in the reception. They are calling inside/who is intend to meet to note their name for entering their name.
All police officers unable to recognize the simple english, most of members of campgain have english card. I am taking support from Samjhana poudel, a journalist and the Aruna Rayamajhi, a personal secretary of the PM's office and she also a journalist. Otherwise, the entering process would be more complicated.

We have appoitment for 2 pm, we were waiting and waiting at the door of PM's office. At the mean time, I was receiving the message from Biswadip, a secretary of PM. He is trying to avoid us ,said hard to make meeting because there were many meeting for identifying a chairperson for restructuring commission with among 4 political parties and also has cabinate meeting for approval for the earlier decision.

I was keep on discussing and requesting over sms and phone. Later he didn't response over phone and sms. Meanwhile, Samjhna was keep on talking with Hisila Yami, Aruna Rayamaji as well.

My collegues and myself were understand well the busiest schedule of the PM. We, women also wants to progressive steps for the implementation of 7 points agenda for peace, made in last Kartik 15, 2068.
But, the mechanism to comunicate and access is so poor and frustarting. We felt bad that the security gurds/police badly behaved with us. They said,without taking apointment why you came here? if you got appointment, they come to bring you respectfully and so on.
Meantime, many people were entering inside but no one called us and denied to response.

Conclusion:
1. The entering process in to singhdarbar is should modify if this governement is representing the republican country. If this is not accessble to women, poor, disabled, conflict affected,what does its mean? I met many people come from banke, Kailali, Jajarkot and they represent dalit, women, conflict affected, disable, poor, unable to read and write.
2. When the beurocrats, secuirty people, political leaders will transform their attitute towards the women and their rights.
3. These are the representative cases,women are getting violence everywhere.With ignoring women's status,is itpossible peace and constituion based on social justice.
4.Many unanswered questions regards to women's and their rights who is really responsive for for gender equality and human rights. How long do women fight for that?
5. we back without submission our petition,where we 15 organizations were representating and we also do not know when they postponed for our meeting. NO ONE RESPONSIBLE FOR SUCH MANAGEMENT !
That's all for today!

Memorandum to Prime Minister Dr. Baburam Bhattari, Nov 22, 2011

Memorandum to Prime Minister Dr. Baburam Bhattari,

कविता

कविता
ठ्याक्याकै पाचँ वर्षबितेछन् ,
तिमरो र मेरो हिमचिम र बसउठ,
कहिले बालुवाटार,कहिले कोटेश्वर...
लुकेर धुलिखेल, खुलेर पार्क मिलेज,
दुरभाषमा कुरा त कति कति,
संझिदा आङ्गै सिरिङ्ग काउकुती कताकती,
नपत्याए कविता फेरि औला भाँच,
पल्र्टाई हेर कहाँ-कहाँ भए हाम्रा संझौता ।
१२ बुदे संझौता,
८ बुदे संझौता,
३ बुदे संझौता,
कति हुन कति संझौता,
कविताबिर्सियौ कसरी ।
संझौता गर्‍यौ तिमीले तोड्छौ तिमी आफै,
कहिले हतियारको नाममा,
कहिले धनको धाकमा,
कहिले बिद्यताको शानमा,
कहिले प्रतिष्ठाको बासमा ।
कविताम वाक्क भए,
वाक्क, वाक्क भित्र गरिदिए,
यो सात बुदे पनि,तिमी जे भन,
जे गर फकाउ वा रुवाउ,
यो अन्तिम संझौता हो ।
चाइना, सिंगापुर कता कता,
सवै बिर्सिए झै गर्दछौ फर्किए झै गर्दछौ ।
धोकै धोकाको निबास भित्र विश्वास खोज्दै छु मता ,
यो सात बुदेमा खोजेर हाम्रो सम्मान र नैतिकता ।

अगस्त २२, २०११,
मलाई देश को बर्तमान अबस्था ले ज्यादै नै नीरस बनाएको छ। करीब तिन बर्ष लगाएर प्राप्त गरेका अधिकार, सम्बिधानमा सुनिश्चित गर्न सकिन्ना की वन्ने डरले रातभर सुत्ना सकेको छैन। तर फेरी गरीब, दलित, महिला र पछाड़ी परियेका, दमन मा, हिन्शामा बाचेका वा बच्ना बिबस भएका हामी हरुको अर्को बिकल्प पनी त छैन अणि गर्छु भन्ने हरु नै हिंशा गर्ने, शोषण गर्ने परिस्थितीमा फेरी हाम्रो मानब अधिकारका लागी हामी नाबोलेर को बोलने? तेसैले म बेक्तिगत र एक्शन वोर्क्स नेपाल को प्रतिनिधि का हिसाबले शांति र संबिधान का लागी महिला दबाब कार्यक्रम मा सहभागी भएको छू। जसका लागी मलाई गौरुब पनिलागेको छ।
एक्शन वोर्क्स नेपाल बिसेस गरी कर्णाली,मद्यापस्चिम र सुदूर पश्चिमको प्रतिनिधि गर्ने भएकोले बड़ी खुसी र गौरब मनको छू। एक्शन वोर्क्स नेपाल बस्ताब मा नेपाल र नेपाल बहिर पनि काम गर्छ र पनि येसको पहिलो चरण भनेको कर्णाली, सुदूर पश्चिम , मद्य पश्चिम मा काम गर्छ।

कर्णाली
१ क फट्कार्ने जिबरोले भन्न सक्छ कर्णाली,
कालिकोट, जुम्ला, हुम्ला, मुगु , डोल्पा जिल्लाको कर्णाली ।

२ नेपालकै निशानी कोरी राख्ने उत्तरी सिमाको कर्णाली ,
कुटनैतिक, स्वाभिमानी नेपालीको प्रतिक हो कर्णाली ।

३ जरा, जरी, पात, पतकर सवै जडिवुटी सम्पन्न छ कर्णाली ,
संसारकै अग्लो ठाउँ धान फल्छ, बस्ती बस्छ कर्णाली ।

४ यार्सागुम्वा, गुचीच्याउ, संसारकै बिचित्र छ कर्णाली ,
हेर्दैजाउ, खोज्दैजाउ,विकासको मुल फुट्छ, कर्णाली ।

५ कोणधारी सल्ला हिउँदमा पनि ननङ्गेको हेर कर्णाली ,
रङहरुको मिश्रण, फुलैफुलको अत्तर छ, वनाउ कर्णाली ।

६ नौरङ्गी डाँफे नाच्छ, कस्तुरी घुम्छ वसाउदै कर्णाली ,
रातो, सेतो, लालीगुरास,मगमगाउँछ कर्णाली ।

७ सबैलाई सन्तोष, प्रेम र मायाको सागर कर्णाली ,
अनेकतामा एकता, विवधताको प्रतिक कर्णाली ।

८ भञ्ज्याङ् र चौरी, लेक र वेसी, डाँडाकाँडा पनि वैग्लै छ कर्णाली ,
पत्थर रसाउँछ, फुल्छ फल्छ, बसाउँछ, अच्चमको कर्णाली ।

९ मालिकै मालिका, कोटै कोटको सँगालो हो कर्णाली ,
भाषा, भाषिका, लय र संगीतको मुहान हो कर्णाली ।

१० रारा र से-फुक्सुन्डो, कुण्ड, र पहराहरुको कर्णाली ,
खुसाउने काञ्जिरोवा,पातरासी हिमाल, हिउँ पर्ने कर्णाली ।

११ सकिदैन यार्सागुम्वा, जडीबुटी, अचम्मै छ कर्णाली ,
विकासको विकल्पै विकल्प छ हेर कर्णाली ।

१२ पौरखी हात पाउँहरु सृष्टी र संरचनाको खानी कर्णाली ,
लगनशील,स्वाभलम्वी नेपालीको प्रतिक कर्णाली ।

१३ उद्योग धन्दा , कलकारखानाको संभावना छ कर्णाली ,
पर्यटन,व्यापार, व्यवसाय फस्टाउँछ आफैमा कर्णाली ।

१४ बिज्ञान आफ्नै छ, कुट्ने, पिस्ने, पेल्छ आफैमा कर्णाली ,
उर्जा आफनो झल र मल प्रकृति नितान्त बेग्लै कर्णाली ।

१५ नदेखाउँ सहानुभुति आफै बनाउँछौ हाम्रो कर्णाली ,
छ हाम्रै हक-अधिकार मुहार फेर्न कर्णाली ।

१६ ऋषीमुनीहरुको प्यारो, न्यानो तपोस्सी कर्णाली
वनाऔ, जोगाऔ कर्तव्य हाम्रै हो वनाउने कर्णाली ।

कर्णाली
१ क फट्कार्ने जिबरोले भन्न सक्छ कर्णाली,
कालिकोट, जुम्ला, हुम्ला, मुगु , डोल्पा जिल्लाको कर्णाली ।

२ नेपालकै निशानी कोरी राख्ने उत्तरी सिमाको कर्णाली ,
कुटनैतिक, स्वाभिमानी नेपालीको प्रतिक हो कर्णाली ।

३ जरा, जरी, पात, पतकर सवै जडिवुटी सम्पन्न छ कर्णाली ,
संसारकै अग्लो ठाउँ धान फल्छ, बस्ती बस्छ कर्णाली ।

४ यार्सागुम्वा, गुचीच्याउ, संसारकै बिचित्र छ कर्णाली ,
हेर्दैजाउ, खोज्दैजाउ,विकासको मुल फुट्छ, कर्णाली ।

५ कोणधारी सल्ला हिउँदमा पनि ननङ्गेको हेर कर्णाली ,
रङहरुको मिश्रण, फुलैफुलको अत्तर छ, वनाउ कर्णाली ।

६ नौरङ्गी डाँफे नाच्छ, कस्तुरी घुम्छ वसाउदै कर्णाली ,
रातो, सेतो, लालीगुरास,मगमगाउँछ कर्णाली ।

७ सबैलाई सन्तोष, प्रेम र मायाको सागर कर्णाली
अनेकतामा एकता, विवधताको प्रतिक कर्णाली ।

८. भञ्ज्याङ् र चौरी, लेक र वेसी, डाँडाकाँडा पनि वैग्लै छ कर्णाली ,
पत्थर रसाउँछ, फुल्छ फल्छ, बसाउँछ, अच्चमको कर्णाली ।

९. मालिकै मालिका, कोटै कोटको सँगालो हो कर्णाली ,
भाषा, भाषिका, लय र संगीतको मुहान हो कर्णाली ।

१०. रारा र से-फुक्सुन्डो, कुण्ड, र पहराहरुको कर्णाली ,
खुसाउने काञ्जिरोवा,पातरासी हिमाल, हिउँ पर्ने कर्णाली ।

११. सकिदैन यार्सागुम्वा, जडीबुटी, अचम्मै छ कर्णाली ,
विकासको विकल्पै विकल्प छ हेर कर्णाली ।

१२. पौरखी हात पाउँहरु सृष्टी र संरचनाको खानी कर्णाली ,
लगनशील,स्वाभलम्वी नेपालीको प्रतिक कर्णाली ।

१३. उद्योग धन्दा , कलकारखानाको संभावना छ कर्णाली ,
पर्यटन,व्यापार, व्यवसाय फस्टाउँछ आफैमा कर्णाली ।

१४. बिज्ञान आफ्नै छ, कुट्ने, पिस्ने, पेल्छ आफैमा कर्णाली ,
उर्जा आफनो झल र मल प्रकृति नितान्त बेग्लै कर्णाली ।

१५. नदेखाउँ सहानुभुति आफै बनाउँछौ हाम्रो कर्णाली ,
छ हाम्रै हक-अधिकार मुहार फेर्न कर्णाली ।

१६. ऋषीमुनीहरुको प्यारो, न्यानो तपोस्सी कर्णाली
वनाऔ, जोगाऔ कर्तव्य हाम्रै हो वनाउने कर्णाली ।

Minefield Problems Remain

Minefield Problems Remain

http://www.spotlightnepal.com/Others.aspx?ArticleID=1220

By RADHA PAUDEL

The Comprehensive Peace Accord (2006) had clearly mentioned that “the government army and the Maoist PLA shall assist each other to mark landmines and booby traps used during the time of armed conflict by providing information within 30 days and defuse and excavate the same within 60 days.”We civilians do not know much about the nature of landmines, their impacts and what policies are there regarding them. People don't care about this unless these explosives cause immediate loss to them. But according to INSEC, 78 persons were killed and 395 others were injured by Improvised Explosive Devices (IEDs) during 2006-2011.Both Nepal Army and Maoist PLA used the landmines as a strong defense strategy during the decade of insurgency. Improvised Explosive Devices (IEDs) were used massively everywhere, especially in places like Kalikot, Jumla, Dang, and Arghakhachi where exchange of firing occurred.In all, Nepal Army planted 275 explosives and Maoist PLA 52, 617. As part of implementation of the Comprehensive Peace Accord, the government declared Nepal a mine free country in June 14, 2011. Phulchoki of Lalitpur was called the last site for clearance of the anti-personnel landmines. Nepal also announced that it is the second landmine free Asian country.Unfortunately, two days after the declaration, on June 16, this writer was in Manma, Kalikot asking for help to the victims of landmines. A bomb blast occurred in Phuhemahadev village of Kalikot. A 16-year boy, named Ananda Pandey, was injured severely while he was in his maize farm. He was brought to Bir Hospital and transferred to teaching hospital in June 26. He lost one of his eyes completely, and another eye had injuries. He lost fingers, suffered broken arms and had severely damaged mouth, nose, forehead, and chest. Now, he is getting surgery and treatment in the teaching hospital where Action Works Nepal (AWON), a non-governmental organization working for Karnali, is taking care of him under Miteri Gaun (Let's Live Together) campaign.In this scenario, the government still needs to consider landmines as a serious concern for the following reasons; i) the civilians do not have access to information about the policies and systems, ii) no access to well equipped health institutions, iii) poor mechanism to respond to the survivors of landmine accidents. Thus, the government should continue to educate the people for taking consideration of nearby cantonments, barracks and areas of cross firing. The government also should ensure the system is in place to take care of survivors fully even after the declaration announcing the country as landmine free. Otherwise the risks are there that more negative impacts occur. For example, if Ananda had got immediate treatment (such as by rescuing him via a helicopter) and treatment, he wouldn't lose his vision. In this connection, provisions of free health treatment matters little. The needful action always matters, therefore, the government should be serious to serve landmine survivors. In a landmine free country, there should not be more people suffering like Ananda. Never Again

कुँलिटी Education

Where Apples Meet Politics

Where Apples Meet Politics
http://www।spotlightnepal।com/Others.aspx
By RADHA PAUDEL
The months of April and May are for the apples to bud in Nepal. This is the time when it is amazing to see the apple trees suddenly flower after a tough life of long winter and give way to their buds. The naked and black trees seem like smiling in mixed purple and white color. Many people must have tasted apples. But having a single bite of original and fresh apple is beyond many Nepalese. Could you imagine that the apples are juicy like the lemons when they are young and ripening. In Nepal, a few places are rich and popular for apple cultivation, namely Mustang, Jumla, Dolpa and Humla. The marpha, golden and red apples are common species of apples found in Nepal.In Kathmandu and other cities, people buy apples for prices anywhere between Rs. 100 and Rs. 2500 per kilogram (price of May 2011). People from all religions, castes and regions consume apples, especially during the festivals of Dashain and Tihar. Fruit entrepreneurs bring apples from China and India via long routes, using harmful pesticides/chemicals to preserve them for days before selling them in Nepal. Rub the peel of an apple with any material, and you will see the white dust immediately.But take the Jumla's apples, they are different. Just that they are only trying to get into market with proposals at place from the Prime Minister's Office to London (2010). These organic apples are grown in our land. Most Nepalis, however, never get a chance to taste their own Nepali apples, particularly from Karnali, because of the region’s lack of access to easy roads and markets. At the Nepalgunj airport, a main gateway to Karnali, you will get the white and shining apples for NRs 120 per kilogram (October 2010 prices) without original taste and adequate juice. On the other hand, at the Jumla airport, apples are found in traditional bamboo baskets, wrapped by small pieces of cloth and held by women and children. These apples are characterized by scratches, and are punched and too much wrinkled. None of the customers seems interested to buy or taste them because they are unattractive as people there have not used any preservatives. As strong winds beat the apples, they are wrinkled badly. Like guava in the terai, pieces of apples are thrown everywhere and they are not considered as food or a good stuff to eat or gift to someone. In addition, if you enter the apple growers, you can observe huge piles of apples under the bed or on the floor. There, the price of apples is NRs 25 per kilogram or NRs 5 per piece. If you walk ahead, you can see a few houses with apple chips around the house which is kept open. The sandy and dirty wind blows dirt over them easily. Some people also prepare jam, pickle, and citer (a kind of wine) from these apples. But there is no market at all. All their varieties might be spoiled within a couple of days/weeks.Let's calculate the production and consumption cost of apples with a layman’s perspectives. Till date, how many tons of apples have we had? Is it enough production for Nepal? Can Nepal export apple? Is it possible to open small and large industries for juice/wine or other things? Will these get the market? Does any multinational company show interest towards our apples? These questions are still unanswered. If answered, it would a no, not possible, because, it is assumed that if Jumla were a hub or a collection center for that (based on accessible geography), there is only limited apples now (estimated 5 tons, calculated by local apple expert).In reality, there are very limited apple farms and many constraints. They are: i) not proper and result oriented plan of government about it, ii) the former apple farm is in the process of extinction, iii) the agricultural pattern is also changing due to climate change and massive migration, iii) no proper market and promotional activities about apple cultivation, iv) the food pattern is also affected by stereotypes (apple is not considered as a source food), v) the terrace land is empty (which is potential land for apple as experienced in Himanchal Pradesh, India) and vi) civil societies also do not have long term vision to promote apple production. In this context, neither the Karnali people's food insecurity nor chronic malnutrition could be addressed nor the apple producer (individual/group efforts would be encouraged to continue work on it as a livelihood and entrepreneur option).Thus, it is already too late to think about production and consumption of Nepali apples in a sustainable way. However, there is still a ray of hope if the political leaders/parties and civil societies of Karnali, Mustang and Manang come forward with single and common voice in the coming days. Meantime, the funding agencies such as UN and others should also think about different strategies while intervening with programs on food security, employment and livelihood activities, to make the people there independent, secure and empowered for a sustainable way for a peaceful, prosperous, equal and just society.rpaudel456@gmail.com

मेरी छोरी

स्मृति ! मेरी छोरी !
भुनभुन, भुनाउँछे मौरी जस्तै,
कहिले फुरफुर गर्छे पुतली झैँ,
ख्यालै ख्यालमा कहिले करेसामा पुग्छे,
कहिले पुग्छे, छिमेकीकोमा । चकचक गर्दै फेसवुकमा झुन्डन्छे,
गर्छे स्काइपमा कुरा ! सुनाउछे उसका साथीभाइका फटाइका कुरा ।


सपना मेरी छोरी
गम्भीर छे, धेरै ! बोल्दिन धेरै, आखाँनै काफी छ,
झुक्किएर भावना कवितामा पोखिदिन्छे,
गुनगुनाइ दिन्छे जीवन सेन्टिमेन्ट गीतहरुमा ! बस्छे चुपचाप, देखाउन्न लोभलालच पनि,
मुस्काउछे मात्रै, चोटनै लागेको मनैसँग ।

ममता ! मेरी छोरी !थम थम भेट्न कल्ले सकोस,
सटसट भन्नै नी नपरोस् ।
नेतृत्व गर्छे, भित्र र वाहिर घरका,
सेवा गर्छे पौढ, गुरु दिन दुखीको ।
थाक्दिन कत्ति, ढाटदिन कहिल्यै,
ममता सबकी नानी, करुणाकी खानी !

म
खुशी छु, गौरव गर्छु,
भएर आमा तीन थरीका छोरी !

हसाउँछन् उनै,
रुवाउछन उनै,
फकाउछन तिनै,
सार्थक भएको छ जीवन,
भएर आमा तीन थरीका छोरी !

मुरी मुरी शुभकामनाम
मरेको दिन,
नभन्नु कसैलाई,
नपखर्नु कुनै, कतै
जलाउनु तुरुन्तै,
जहाँ नजिक पर्छ त्यही ।

नगर्नु कुनै काजक्रिया,
अलिनो भोजन, चोखो वस्त्र पनि,
केही छैन मेरो घिट् घिसो,
चाहिदैन कसैको पाटी, प्रतिक्रिया

पढाउनु छैन समवेदना,
कोही कतै, कसैको अनुभूति सम्झना पनि !


चाहे म जासरी मरु,
मेरो विडम्वना हो ।
मृत्युमा हासेर हाँसेर स्वीकार्दै छु ,
सुखी, खुशीभई बाँच तिमी पनी !

म त मरिसके,
सक्ने सवै गरिसके,
रिस पनि छैन, मोह पनि त्यागिसके,
म त मरिसके,
त्यही दिनको सुखले वाँच्न सके ! हास्न सके !
मुरी मुरी शुभकामना छ !

मुरी मुरी धन्यवाद
थाहा पाएँ,
म त शोषिएछु ।
म त पिडित रहेछु ।
मेरो अधिकार हनन् भएछ
।हरे ! पैतीस दिन नाघिसकेछ ।

तथापी,
रत्तिपनि विस्मय छैन ।
कुनै प्रतिशोध पनि,
छ, त केवल आँठ छ,
संगठितगर्ने शोषितहरुका, पीडितहरुको ।
त्रि्रो संस्था,
त्रि्रो आडम्वर,
त्रि्रो संजाल,
त्रि्रो शंक्तिधुजा-धुजा पार्न,
शोषितहरुको नेतृत्व गर्दैछु ।
नयाँ समाजको निर्माणमा लाग्दै छु ।

तिमीलाई धन्यवाद छ ।
सायद तिमीले शोषण नगरेको भए,
म शोषित नभएको भए ,
यो महान कार्य अधुरो रहन्थ्या ।
शोषण वढिरहन्थ्यो, हिसां भड्किरहन्थ्यो,
त्यसैले,
तिमीलाई मुरी मुरी धन्यवाद छ ।

d]/L 5f]/L

:d[lt ! d]/L 5f]/L !
e'ge'g, e'gfpF5] df}/L h:t}, slxn] km'/km'/ u5]{ k'tnL em}F,
Vofn} Vofndf slxn] s/];fdf k'U5], slxn] k'U5], l5d]sLsf]df .
rsrs ub}{ km];j'sdf em'G8G5], u5]{ :sfOkdf s'/f !
;'gfp5] p;sf ;fyLefO{sf km6fOsf s'/f .

;kgf d]/L 5f]/L
uDeL/ 5,] w]/} uDeL/ ! af]lNbg w]/}, cfvfFg} sfkmL 5,
em'lSsP/ efjgf sljtfdf kf]vLlbG5], u'gu'gfO lbG5] hLjg ;]lG6d]G6 uLtx?df !
a:5] r'krfk, b]vfpGg nf]enfnr klg, d':sfp5] dfq}, rf]6g} nfu]sf] dg};Fu,

ddtf ! d]/L 5f]/L !
yd yd e]6\g sNn] ;sf];, ;6;6 eGg} gL gk/f]; .
g]t[Tj u5]{ , leq / jflx/ 3/sf, ;]jf u5]{ kf}9, u'? lbg b'vLsf] .
yflSbg slQ, 9f6lbg slxNo}, ddtf ;asL gfgL, s?0ffsL vfgL !

d v'zL 5', uf}/j u5'{,
eP/ cfdf tLg y/Lsf 5f]/L !
x;fp5g pg}, ?jfp5g pg}, kmsfp5g ltg},
;fy{s ePsf] 5 hLjg,
eP/ cfdf tLg y/Lsf 5f]/L !

d]/L 5f]/L

:d[lt ! d]/L 5f]/L !
e'ge'g, e'gfpF5] df}/L h:t}, slxn] km'/km'/ u5]{ k'tnL em}F,
Vofn} Vofndf slxn] s/];fdf k'U5], slxn] k'U5], l5d]sLsf]df .
rsrs ub}{ km];j'sdf em'G8G5], u5]{ :sfOkdf s'/f !
;'gfp5] p;sf ;fyLefO{sf km6fOsf s'/f .

;kgf d]/L 5f]/L
uDeL/ 5,] w]/} uDeL/ ! af]lNbg w]/}, cfvfFg} sfkmL 5,
em'lSsP/ efjgf sljtfdf kf]vLlbG5], u'gu'gfO lbG5] hLjg ;]lG6d]G6 uLtx?df !
a:5] r'krfk, b]vfpGg nf]enfnr klg, d':sfp5] dfq}, rf]6g} nfu]sf] dg};Fu,

ddtf ! d]/L 5f]/L !
yd yd e]6\g sNn] ;sf];, ;6;6 eGg} gL gk/f]; .
g]t[Tj u5]{ , leq / jflx/ 3/sf, ;]jf u5]{ kf}9, u'? lbg b'vLsf] .
yflSbg slQ, 9f6lbg slxNo}, ddtf ;asL gfgL, s?0ffsL vfgL !

d v'zL 5', uf}/j u5'{,
eP/ cfdf tLg y/Lsf 5f]/L !
x;fp5g pg}, ?jfp5g pg}, kmsfp5g ltg},
;fy{s ePsf] 5 hLjg,
eP/ cfdf tLg y/Lsf 5f]/L !

जिउदै जल्दै मर्ने छैन.

देख्नेले,
सर्लक्क देखे,
सपक्क देखे,
सम्पन देखे,
सर र देखे,
समान देखे,
सबुद्धि देखे,
सबथोक देखे,
देख्नु देखे.
+
भोग्नेले,
खण्डहर भोगे,
भात्रक भुत्रुक भोगे,
असमान भोगे,
अशिसडू भोगे,
नाङ्गो रहे,
भोकै सुते,
भोगे नभोग्नु सबै भोगे.
+
तेसैले,
हेलिएर मरे,
सन्तान संगै पासो लाएर मरे,
जर् पिएर मरे,
मट्टीतेलले जलेर मरे,
मरे सेकेन्ड सेकेन्डमा मरे,
+
दुरी,
तिमि र म मा,
देख्ने र भोग्ने मा,
गाउने र अनुभव गर्नेमा,
लेख्ने र गर्नेमा,
दुरी!
टाडी दै छ,
टाडा टाडा झन् टाडा,
+
तेसैले,
छामेर हेर,
छाला तेही भएनी स्पर्स फरक हुनेछ.
भोगेर हेर,
आखा तिनै भएनी, दृस्टी छुटै झुल्किने छ.
तिमि उही भएनी,
अनुभूति भोग्नेको हुनेछ.
सभावना धेरै छ,
भोग्ने र देख्नेको दुरी,
नजिक नजिक आउनेछ,
अनि,
म,
हेलिएर मर्ने छैन,
सेरिएर मर्ने छैन,
जिउदै जल्दै मर्ने छैन.
पल पल रोएर जिउने छैन.

खोपा-आटी कि मन्दिरको चोटा.

म,
प्रकिर्तिले भिन्न.
मेरो,
सामाजिक मूल्य फरक.
मेरो,
परिवेश,
संगर्शको बिपरित नाम.
+
थाकेको छु,
भाग्दा भाग्दै.
लोलाएका छन्,
पखेटा,
उड्दा उड्दै.
कहिले मन्दिरको बास,
कहिले आटीको खोपा.
+
कहिले केटाकेटी लखेट्छन,
मिठो आहारा देख्छन.
कहिले बुदाबुड्डी
स्वर्ग जान्छन, धर्म कमौछन.
कहिले नेता, समौछ्न,
फुताकौछ्न,
मेरो चरित्र हत्या गर्छन.
+
आदेस गर्नु,
मलाई उडाउनु,
मन्दिर,
कार्यक्रम,
संबिधान सभा,
चोक,
खुलामंच,
खोटांग,
टनकपुर,
भरतपुर,
डोल्पा,
जनकपुर,
कांग्रेसले,
कम्युनिस्टले,
मदेशिले,
महिलाले,
पुरुषले,
राजदुत,
संयुक्त राष्ट्र संघ.
+
आखिर,
भनाइमा,भनेजस्तो.
पिपल्मेतमा,
केटाकेटी फकयेजस्तो.
मदिराको साथमा,
प्रेमिका बनाएजस्तो,
कस्तो ? कस्तो ??
स्केच गर्न नसकिने,
हराए हराए झैँ लाग्ने,
सपना सपना जस्तो.
+
खाली,
म प्रयोग गरिए मात्र,
सदुपयोग भएन.
स्वर फेरियो,
संरचना फेरिएन,
म माथि माथि उड्नुपर्ने,
तिमि पो माथि माथि उडिरहेउ.
रुप, स्वरूप फेरिरहेउ.
म खौरियेर,
तल तल धसिरहे..धसिरहे.
कति धसिंछु,
मलाई न हेक्का छ, न सहारा.
+
बिन्ति!
दुइ हात जोडेर बिन्ति,
सदुपयोग,
गर्न नसक्ने,नजान्ने,
हे बुद्धिमानी !
मेरै हैसियेतमा,
उड्न देउ,
चर्न देउ,
फुल्न देउ,
फल्न देउ.
मेरै,
हैसियेतमा घुर्न देउ.
मेरै,
हैसियेतमा रोज्न देउ,
खोपा-आटी कि मन्दिरको चोटा.

Result Based Journalism

Can Result Based Journalism Possible for Emerging Challenge in Nepal ?
Since Comprehensive Peace Accord (CPA), 2006, regardless the magnitude, analysis, judgment….geography/location, education, occupation….each Nepali would keen to know about the progress on results against memorandum of understanding of CPA or simply sustainable peace and development. Despite of few exceptional mental modalities, NO one like to back and live in hell.
Majority of the Nepalese access with information through FM radios, mobiles, internet, print news papers, discussions either in tea shop or gambling station or farm or anywhere, the nature of leaders, progress of government are most common and interesting chapter for them. But, citizens are living with frustration, depression and insecurity with their leader’s attitude, behaviors. Even people do not like to listen, talk and no more sympathy with them. They are asking for results, value of their votes through good governance everywhere, each step. Specially, face book, group and individual blogs, literatures, interview with citizens and member of civil society groups, are the examples for visualizing people’s negativism towards their leaders and their degree of frustration. Regardless the party, party cadre, forum for speech, all leaders talk more or less same things, repeat and repeat the same notions but no one ready to act on it, no one ready to break the queue or continuum, they are running and running at same pace, same conditions by same saying. Very frustrating! Very challenging !
Towards this end, can journalism introduce different culture to mitigate the frustration of citizens, monitoring the leaders and their performance? Because, journalist write till now about the input, actions, entirely the first step of result which has a long way to get the destiny, the hope, secure, free and dignity of citizen. Let us take an example-``Shrawan or July 22, is the BP’s Memorial Day, a hero of Nation once upon a time. The so called senior leaders address the many forums at various places within and outside the country. Of course, they said many things; commit several things, and many others. But the result is the same. No changes at all at result level or people’s life’s as citizen’s expected. Let us discuss at micro-level. In this auspicious day, few programs organized the planting trees. NOW, can journalism can start at their newspapers like, till today XXX of tree are surviving, XXX young tress (photo if possible) which was planted by honorable …..leader ..year 1..year..or xxx implemented commitments at result from which were committed by this party or leader or group or organization in …….year,…..year.
It seems hard, time consuming to journalist as well but it will be easy once start. It is a matter of culture, matter of ethics and mind set as well. If the journalism will move with this culture by formally endorsed in to their policy, the inviters already ready to express in that way. In the beginning days, those who will not ready to provide result based information or difficult to explored the result, just ignore the news or do not publish or broadcast. Media is doing such a multiple tasks so if they ready to accept such opportunities, people would be grateful and salute to media. It could be a historical movement in history of journalism at global level as well.
Radha Paudel
July 23, 2010

नया सुभारम्भ गरौ.

जहाजले,
घु हु ..गर्दै, पाग्रा लुकौदई गर्दा,
तिम्रो अन्तिम खबर,
मुटु नै गाठो पर्यो, बर र आसु खस्यो,
खबर नै पडन सकिन,
घाटी तन्काएर झ्याल बाट हेर्ने कोसिस गरे,
सेता फुलेका केश नै देख्न पाए हुन्थ्यो भनेर.
घुक्क घुक्क गर्दै,
म हराए, तिमि बिलायेउ,
झितिजमा, अनि समुद्र माथिको बादलमा!
+
जहाजले,
उड्ने प्रकिर्ती नै भएनी,
सधै सधै त कहाँ उड्न सक्छ र?
न झितिजमा अट्छ, न उड्छ बादल संगै.
आज,
घर र..घर..र.. पांग्राले,
जमिन छुन खोज्दै छ.
फेरी मुटु ढक्क फुल्यो,
सास बढ्यो,आशु बर र ..बर र ...
+
तिमीले सहमति गुमायेउ?
मैले कति प्रयत्न गरे,
तिम्ले भनेका एक एक शब्दहरु,
खेर गएनन्, तिम्रो मूल्य चुकेनन्,
म हासे तिमीसंगै, रोए तिमिसगैं,
तिम्रो अस्तित्व, मेरो पहिचान भयो,
लडे एक्लै एक्लै.
+
ठुला ठुला होटेलमा,
रातभर रातभर बैठक,
लामा लामा श्रेस्ता,
हाम्रो सहमतिको नाम,
नाम माथि फर्लके औठेछाप.
+
मसि आलैछ.
म खुला छु,
म उस्तै छु,
तिमीले छोडेजस्तै,
तिमीले भनेजस्तै,
तेसैले,
आऊ,
आंगल,
पहिले जस्तै, उहिलेजस्तई,
सहमति, सम्मानको सस्किर्ती जोगाऊ,
नया इतिहास कोरौ, तिमि मेरो,
मेरो तिम्रो,
एउटा नया सुभारम्भ गरौ,
सहमतिको.

नि सुल्क सेवा
केसहर महलको,दाहिने गेटको बास कति भो? कहिले सम्म रहिरहन्छ त्यो ओअनी थाहा छैन.कस्तो अबस्थामा बस्न सकिन्छ त्यो पनि ठेगान छैन. अरुहरु सल्बलाउन थाल्छन. म सुस्ताउन खोज्छु. जिउ दुखेको छ.कतै माटोको मत्किलोले पेलेजस्तो.छाती चर्केको छ. तल्लो पेट कुटु कुटु खाएको नि महिनौ बितिसके.ढाड गलेको पनि उस्तै छ. कसरि घट्नु?के ले घट्नु?किन घट्नु?कल्ले घटाउनु?

केशर महलको देब्रेपत्ति मेरी साथी सुस्तौछे.तर तर पिप र रगत बगेर थला परेकी छे.केटाकेटी पक्कै थुप्रै जन्माई, कोहि रहरले कोहि करले,कोहि बिब्सताले. तर अफसोच कोहि, कुनै साथमा छिंन. सबैले लखेट्छन जाओस बरा कहाँ?जन्मको ठेगान छैन,न बाउ आमाको. खान पानको बेबस्था गर्न नसक्ने ले सुखले सुस्तिन पाउन्न. हरेक चौथ्यो प्रहरमा मलाई जगाई रहन्छे. कुई! कुइ!! इक्का ! इक्का!! येमाहा काभुस्तिग्रेहरु आउछन, कोहि ठमेल बाट, कोहि रानीपोखरी बाट,भने कोहि दरबार मार्गबाट.ठुला ठुला घरका ठुलै चलनका.क्लब र अस्पताल धाएका, भिटामिन र बिदेसी खुराक खाएका.तर मेरी साथी गल्दै छे. मलाई लाग्छ चाडै नै मा यो केशर महलको गेट कुर्ने एक्लो जीव हुनेछु. खान पनि छैन.आज भोलि पैदल कति नै हिड्छन र?पैदल नै हिन्डेनी खादै हिड्ने कमै देखिन्छन.फेरी तिनमा नि मेरी साथीलाई हात बढाउने त औलामा गन्नु पर्छ.
मलाई त्यो दिन पनि थाहा छ.एकदिन उ बिना समबेदना हेरेको हेरेई हुन्छे,म कर्त्बेयाबिमुड हुन्छु. पुलिस ले नगरपालिका को गाडी खबर गर्छ,अनि साबेलले उठाएर लगिनेछ.
मेरी मित्र, म तिम्रो बाटो पछाउने छु.म तिमि जस्तै दिउसो थैली च्यातिने डरले फालिएका सुका, मोहोर झुल्दै बटुल्छु. राती सल सल घुएकिनेहरु झ्याक्क ब्रेक ल्गौछ्न. बोल्नु न चल्नु, मलाई एकाएक तयार पार्छन र थाक्छन अनि फुत्किन्छ्न. तिमि र म यो देसमा नि :सुल्क सेबा दि रहेका छौ. कानुनले जे भनोस, अधिकारवालाहरु जे गरुन, जो प्रधान मन्त्रि बनोस.हामीलाई के सरोकार. हामी सरकारी सेवा दि रहेका छौ.केसहर महल को देब्रे र दाहिने गेटमा बसेर राज्यको काम बिना सर्त गरिरहेका छौ.

हर्स कि बिस्मात?
फुटबल भित्र राजनीति पक्कै घुसेको छ,
तर लाग्दैन,त्यो राजनीतिले नेपाललाई निकास देहोस,
राष्ट्रिय सहमतिको सरकार बनोस,संबिधान जारी होस्.
नेपाली पुछर समाएर दौडनमा अभयेस्त भैसकेको छ.
हैसियत बिर्सेर कुदिरहेको छ,ठोकिन्छ कतै,
भर्सेला परोस, सिकिक्म नबनोस, सत्रुका पाहिला नपरुन.
+
प्रकिर्तिले दिएको रुप कालो,बेहोसीमा आफ्नै नाऊ कुर्लेर,
अमेरिका,युरोप होस् कि, मेची र महाकाली,
असहैया गर्मि होस् वा चरम जाडो,
रुप कालै छ,
सुबोल सुबोल भन्छन,
कसरि हुन्छ सु- सु-बोल?
+
अ-ह...,हुन्न, कदापी हुन्न,
सहमति,सरकार,सु-बार्ता .....
केहि हुन्न.
किन कि,
बेल छामेर हेर,एक चोटी कौवा,काग, चरो बनि हेर.
+
फुटबल, बेल ... नेपालीलाई एकै हो,
रिजल्ट उस्तै उस्तै हुन्छ भने परिबेस फेरेर के भो?
हर्स, बिस्मात मानबिय समबेदना,
महसुस गर्न पाए,केहि हुन्थ्यो कि ?

सेताम्मे पुर्पुरो,
ब्लक ब्लक बल्किएको कन्चट !
सेतोको हैरानीले,
आत्तिएर,
झिनै आसमा भए पनि,
कालेको खोजि गरे,
अदालत जाऊ कि नजाऊ भो?
मन मनै सम्झौता भयो.
शर्त एक, शर्त दुइ,शर्त तीन.
चुनाब गरे,
संबिधान सभा गरे,
पत्रकार सम्मेलन गरे,
अख्तियारलाई गुहारे,
राष्ट्रिय दैनिकीमा उतारे,
विधुतीय संचारमा कुदाए,
सेतो उम्रदै छ झन्,झन्!,
बेसहारा लाग्न थालेको छ,
घडीको पेनदुलुम त हैन नि,
नियेती तेस्तै तेस्तै बन्दै छ,
दौडेर बालुवाटार जादा,
बल्खुमा तमासा,
बल्खु नै जाऊ कि गर्यो,
भिड सलः झैँ सानेपा.
सेताम्मे फुले भएर,
नियात्रा हिनेको,
पुग्ने निस्वस्मा थाके.
मित्र राष्ट्र बाट भर्खरै भित्रिएको,
कालो पोतेर एक पटक,
दुनिया लाई झुक्काउने धोको छ.
बजारमा नया कालो को क्या राम्रो प्रचार..आहा... कल्पे जसतै !!!

कविता आई !!
बारखरी संगसंगै आई,
रुप फेरी फेरी आई,
कहिले असू लिएर आई,
कहिले खुसि लिएर आई,
साथी लिएर आई,
एक्लै एक्लै पनि आई,
प्रेम भएर आई,
प्रेमी भएर आई,
आमा भएर आई,
देस भएर आई,
क्रान्ति लिएर आई,
भ्रान्ति लिएर गई,
युवा भएर आई,
सन्तान बनेर बोलाई,
सानी पुतली बनेर आई,
सपना बनेर आई,
बिपना बनेर गई,
विकास बनेर आई,
बारम्बार आईरही,
तिमि नहुदा,टदीदा कविता आईरही,
कविता आईरहंछे,
मसित आई,
तिमीसित नि आउछे,
सबैसित अउछे,
सबै भन्दा नजिककी मित्र,
प्रेमी, आमा,संसार हो कविता,
आईरहंछे,बचैरहंछे. जिबन हो कविता!
छन्द बिना आई,
लय बिना गाई,
स्वोर बिनै सुनाई,
असू पुछेर ग़ई,
दुख लिएर गई,
नया नेपाल दिएर गई.

भाग्य र भगवान!
चाहेर,
नचाहेर,
जिन्दगि सखारै सुरु हुन्छ.
येत्रै,
तेत्रै,
बग्रेल्ती मान्छेहरु भेतिरहंछ्न.
मनपरेका,
मन नपरेका,
अत्त्यास लाएका,
दिक्क पारेका,
सबै ठ्याक्क,ठुक्क.
सोधिरह्नाछ्न!
हाउ आर योऊ?
नेपाली जिब्रोनी,
ठ्याक्कै एउतै, प्रस्न गरिरहन्छन.
कहिले कहिले,
शंका लाग्छ!
किन सोदिरको होला?
पिर परेरकी? नक्कल पारेर?
अक्कल फुर्छ!
कर्मले हारेर, पछारिएको अचेत मुद्रामा,
सचेत जबाफ फर्कौछन,
राम्रो छ, सन्चो छ,धन्यबाद!
सब्दहरु कप्छान,
ओठहरु सुकेको अनुभूत हुन्छ,
मान्छे,थाकेर एक बिन्दुमा पुग्छ,
केवल भाग्य र भगवान संग बाच्छ !
हुंकार कर्मको गरे झैँ गर्छ,
लुक्छ,लुकौछ,
अनि
लिप्त हुन्छ भगवान डाक्छ,
भाग्यलाई सुम्पन्छ,
लुक्क्छ,
परेली रसौछ
लामो र मसिनो स्वास लिन्छ,
सुस्तौछ,
फेरी प्रस्न गर्छ,
तिमीलाई कस्तो छ?

नासो !

ममता,
र,
सम्मानले,
पुलकित भएर,
जुगौ साचेको,
नासो.
सुटुक्क दिए,
चुमी राख्नलाई,
सम्झी बस्नलाई.
विश्वास,
आदर्शलाई,
पन्छाएर,
कतै मिल्कियेछ.
पुन:
पुन:
देख्न नपाउने गरि,
चुम्नै नसक्ने गरि,
सुटुक्कै बिलिप्तियेछ.
अब त,
रित्तो छु,
नागों छु,
नपाउन सक्छु,
न सृजन सक्छु,
न विर्सनै सक्छु,
कस्तो,
सस्तो,
नासो,
ममता!!
बसाउन नसक्ने,
चादनी छर्न नसकने,
मूल्य बिनाको,
मन्येता गुमाको,
सस्तो-सस्तो भो नासो!

आखिर माया के हो……?
सिन्दुर हो?
हैन.
सेक्स हो?
हैन.
बिसिस्ट उपहार हो?
हैन.
सम्पति हो?
हैन.
तेसो भए के?
सम्बन्ध संकेत,
विश्वास हो.
निस्कपटता,
निस्चलता हो.
बिबेक,
सत्य संचार हो.
सुमधुर,
खुसि,
सुखी,
सु -सम्बन्ध हो.
सम्मान,
आदर,
सु -उर्जा हो,
सु-पर्स्परता,
बिजय,
जित, हो,
स-प्रेम हो.
नस्वर शक्ति हो,
तर..............
तिमि कसरि प्रयोग गर्दै छौ?
सोधी हेर, खोजि हेर,
मायाको क्यानभासमा,
मायाको ग्राफमा,
आखिर तिमि कसरि प्लोटिंग गरीरहेछौ!

कुर्नेहरु......
पधेर्निहरु थाकेछ्न,
नाथ्री फुटेको जर्किन छोडेर हिड्न थाले.
नेटवर्क बेस्त, पुन प्रयास गर्नु होला,
सुन्दा सुन्दा, मोबएलले थाकेछ्न,
सिमकार्ड फेर्न थालेछन.
सत्ता र शक्ति कुर्नेहरु,
जोड,भाग,घटौले वाक्क परेछन,
प्रतिपछ नै सर्वस्व देख्न thaale .
साएद,
अनलेन र पार्कमा कुर्नेहरु,
आफै रुदै, आफै मन बुजौदै होलान.
कुर्न सबैलाई गारो त हुदो रहेछ.
थोरै नि धेरै हुदो रहेछ.
कुर्न सचिक्कै गारो नै रहेछ.
फेरी मान्छे,
बहानै बहानामा किन उम्किरहंछ?
सजिलो आफुलाई खोज्छ,राम्रो आफुनै देख्छ.
अरुलाई बहानै बहानामा कुराई रहन्छ, कतिन्जेल ...........

जनता उठ!
जनता जागे पछी,
बहुदल आउछ, राजतन्त्र मर्छ,
तर
जनता लज्जबती हुदै छ किन?
चैनिज गुडिया बन्दै छ,
भारतीय कागजी पुतली!
बिडम्बना ! बिडम्बना!
जनता,
तिम्ले सम्बेदंसिलाता गुमाउदै जादा,
तिम्रो मतको अस्तित्व मेतिदै छ,
भोट, मत, विचार को अब्मुल्येंमा,
राष्ट्र, रस्तियेता कति दिन बच्ला जनता?
केटाकेटीमा दुलाहा र दुलही,
रास्ट्रपति र मन्त्रि बनेर खेलेको खेल होर ?
जनताले जनतालाई गर्ने शासन,
बिना भोटेहरुको रजाई,
बिना भोटेहरुको उदंटता,
हेरेर बस्ने धैर्येता कहाबाट पयेउ जनता?
नाभोतेहरुको चर्तिकलाले अघयेनौ?
गणतन्त्रमा षड्येंत्र गरिरहदा,
पन्चेत्रत्को पिरेतले छोपिरहादा,
न्याय र शुसासनको दज्जी उदैरहादा,
घुस खेरहादा, कानुन मिचिरहादा,
तिमीलाई चुतु चुतु चुसिरह्दा,
आखा चिम्लेर बसिरहंचौ जनता?
हुदैन ! उठ! अति भो!!
न भोतेहरुलाई बहिस्कार गर्न उठ,
तिम्रो शासन को परिचय खोज्न जाग,
तिम्रो शासन को इतिहास लेख्न उठ,

संबिधानसभाको म्याद थप्न ..........

संबिधानसभाको म्याद थप्न ..........


आमा
मैले तिम्रो बचन पुरा गर्न सकिन,
छिन छिनमा म भागिरहे,
जबर्दस्त ढ्योका खोल्दै चिहैरहे.
तिमीले भनेकी थियेउ,
दुखको घडीमा पनि,
कर्तब्य नबिर्से.
+
मैले कसरि मन थाम्ने ?
सी सी यु मा राखिएको मेशिन,
पिलिक पिलिक रातो, पहेलो बल्न थाल्यो,
संबिधानसभाको म्याद थप्न ..........
घण्टा, मिनेट बाकी भन्दै घट्तै घट्तै जान थाल्यो!
+
तिमि नबाचेको दुनियामा म किन इमानी बन्नु पर्यो?
तिमि निभेको दुनियामा किन, किरण छंर्नु पर्यो?
मेशिनको अङ्क जति जति घट्दै जान्छ,
तेती मेरो हात खुट्टा नि गल्दै गाछ,
तेसैले,
मैले मानिन आमा तिम्रा अर्तिहरू,
सुत्ने, खाने, रम्ने सबै गए तिमिसंगे रहरहरु.
+
झिनो आशा त मरेको छैन आमा,
म भक्तमान डाक्टर खोजेर आउदै छु,
क्यान्सर नै भएनी दुइ चार वर्ष त मेरो रहर मेटिन्छ कि,
तिम्रो आयु पाउछु भने,
बिना शर्त म,
फासीमा चड्ने छु,
जुनकुनै बिस, एक घुट्कोमा निल्नेछु,
घाटी माग्नेलाई घाटी, छाती माग्ने लाई छाती
दिएर आमा,
म तिम्रो चरणमा छु,
बिन्ति आमा बिन्ति!
+
आमा,
मलाई मात्र तिमि भए पुग्छ.
तिमि बिना,
तिमि मर्ने दिन कुरेर बसेका,
हामीलाई सरापेर बसेका,
माथ्ल्यो र तल्लो घरका छिमकी संग,
म कसरि बम्ड़े नारी कस्न सक्छु?
+
आमा,
बाटोमा कुदईछु,
मोबैलमा घन्टी जादै छ,
म डाक्टर लिएर आउदैछु ,
भनेको छु,
अक्सिजन लिटर बडैदेउ,
मुटु चल्ने औषधी,
मुटुमा नै सिधै घोचिदेउ.

म र पुरुष!
हो,
म लाजले भुतुक्कै हुन्थे,
कसैले भनेको सुनिहाले भने,
मुख थुनिदिन्थ्ये कि रात रातो मुख लाएर भाग्थे.
अश्लिल सब्द, नभन है,
फेरी भनेउ भने कि सरलाई भन्दिन्छु कि आमालाई.
किनभने,
मलाई सिकाईएको थियो,
यो महिलाको दोस हो,
महिला बिसर्मी छन्,
महिला बेबकुफ हुन्.
पुरुष !!
सधै राम्रा, सबै ठिक,
यी सब बोल्न र गर्न अधिकार छ.
जन्मसिध अधिकार!
साचिक्कै,
पुरुषले अधिकार पाएको रहेछ,
घरमा, अफिसमा,रेडलाइट एरियामा,
बिग्रेनी, सप्रेनी, कुनै बहानामा प्राप्त अधिकार!
लाज भएको पुरुष!
बिबेकी पुरुष!
इजतिलो पुरुष!
महान पुरुष!
पुरुष ! पुरुष ! ! !
घचेट्दै, तान्दै,लतार्दै,
मलाई रेडलाइट एरियामा पुरौउछ,
लुक्दै, भाग्दै टिकट काटेर आउछ,
भन्छ मलाई- रन्डी ! बेस्या ! कुकुर्नी !
पुरुष?
तिमि तिम्रा उपमा भित्र अटेउ भने,
म सजिलै अत्छु.
मेरो लाज छ,
मेरो बिबेक छ,
म महान महिला बन्छु,
मेरो बाद्येता टर्छ,
मेरो रहर रुपान्तरित हुन्छ.
महान महिला र महान पुरुषको
संयोग महान नभएर के नै हुन् सक्छ र?

नमस्किएको फुल !
श्रीनगरको पहाड उकिलिदा उक्लिदै,
बाटोमा भेटेको एउटा छुटै, भिन्नै फुल,
बगैचामा नसुहायेर होला !
पारिजात ?
बाटो छेउमा नै गाडिदीएकि छे.
+
साथी भाई संग गफ लाउदा लाउदै,
कहिले कहिँ सम्झिन्छे,
हडबड गर्दै खोत्तैदिन्छे पानी पनि,
थुप्रिदिन्छे बिदेशी मल पनि,
झारै झारले छपक्क पार्छ,
हजुरमाले कराउदै गोडी दिनुहुन्छ.
तरनि फुल मस्किन्न किन हो?
+
लाग्छ,
मुना पलाए जस्तो, बसन्त बसाए जस्तो,
जुम्लाका स्याउ फुलेजस्तो,आरू बसाए जस्तो.
तर
खुल्दैन मसक्क,देखिन्न लरक्क!
+
घच्चा लाग्छ, कहिले यता त कहिले उता,
बाटोमा हिड्ने छोदुवाहरुको हात र लात,
तर् तर् चोप चुहिन्छ.कालो कालो भएर टुसा झर्छ !!
+
माया गर्दा गर्दै,
पारिजात,
आफैले टुसा भाचेको नि पत्तो पाउन्न,
भल भल रुन्छे कहिले,
पटक पटक बिचलित हुन्छे,
र,
कल्पिन्छे,
उसको नाम बिनाको फुल ,
फर्लक्क परेका पातहरुले सजिउन ,
मग मग बास्ना चल्ने फुलहरुले रन्गिउन्,
हिमालमा नि फुलोस , पहाड तराई सबै तिर फुलोस ,
पुस्पमेलामा उसले न्वारन गरेकै नामबाट उद्घाटन गरियोस ,
+
तर ,
नाबालक उसलाई, के थाहा?
उसको फुल भित्रै भित्रै मक्किसकेको कुरा,
उसकै स्पर्स बिस बनेको यथार्थ,
किताबका साध्य, किताबमा नै सुहाउने बास्तबिकता,
जलबायु परिबर्तनले डुसी छोडेको कुरा,
+
के महत्व ?
तार्ताम्मे नमिलेको मलजलको !
चोटै चोटको पृष्टभूमिमा एक छिनको स्वंग्को!
+
लाग्छ ,
यो बिना नामको फुल, बिना अस्तित्वको रहिरह्नाछ,
बिना बिद्रोह जलबायु परिबर्तन संगै,
नमुस्कुरायेर नै बिलाएर जान्छ .
नमस्कियेर नै वोएलायेर झर्छ.
बाटाको पहिचान बाटो मानै हराउछ !!!!!!!
Just remember to parijat on her 16 death ceremony

Visionless Law ???

द्रिस्तिबिहिन कानुन.

गाजलु ठुला ठुला आखा,
ट्वाल ट्वाल ति , हेरेको हेरेई,
चोर आयेनी उस्तै,साधु पसेनी ठिकै,
+
चुतुक्क स-साना कान,
ड्याम्म बम प्ड्केनी सन्चै,
सडक उर्लेनी ढुक्कै,
रेडियो बोलेपो के, टिभी लैएफ गरेनी ठप्पै,
+
बोल्ने आटे जस्तो, हसिरखेको मुख,
अन्नाया लाई न्याय भने नि अनान्दै,
चोरलाई साधु भनेनी पुज्दै,
+
भगवान नै हो २२-२२ वटा हात छन्.
कुनै अगाडी बाट पलाएका, कुनै कतै,
कल्पनाका शक्ति,बहुमत देखाउने हुक्मति,
नगरी नगरी सहमति,भन्दै गरिरछु सरकारी,
अमुर्त,अमुर्त, भयो ! होला ! होला ! फेरी उस्तै!
+
बाटोमा हजारौ चोट हरुले खिएएको ढुंगा,
हारेको,खुस्केको,खिएएको मनस्थिति,
सान्त्वना र सहानुभूति को नतिजा,
मन्दिरमा राखेको ढुंगा,
पुज्न पर्छ है, भनेर मानेको देवता.
+
कति मागी रहेको कोलाहल गरेर,
कति पसारो परेको तेसरी,
सिह दरबार अर्को परिभासा को मन्दिरमा,
कागबेनी को ढुंगा मन परे मुस्तांग किन नगाको,
रिडी र देवघाट को मन परे किन कल्लाई कुरिरको?
+
ढुंगा प्रतिको मोह सकिएको छ भने,
ढुंगा प्रति प्रतिसोध छ भने,
ढुंगालाई पुज्ने,
दृस्टी बिहिन कानुन किन फेर्दैनौ?

मेरो क्यानभासमा आमा !

आमाले दिएको गृहकार्य,
नेपालको नक्सा कोर्नुथ्यो,
क्यानभासका अगाडी घन्टौ घोरिए,
मन भरि कोरिन्छं,सरर टिस्टा,फनक्कै तिबत,
अनि घुम्दै कगाडा,टुप्लुक्क कान्तिपुरी!
हात भने पटक्कै सर्दैन !
मेरो क्यानभासको अस्मिता,
झिंगा र लाखुत्तेले बलात्कार गरिरहन्छन,
तैपनि मेरो गृहकार्यको निष्ठा टुटेको छैन.
म पनि के कम? अहम गर्दै क्यानभास पोत्न खोजे,
हात थर्थरायो,अहो !सोचे !रक्सि त खान छोडेको बर्सौ भो.
पुलुक्क हेरु,सुरुक्क कोरु कि भनेको,
आमा!
तिम्रो सरिर चर चर चिरिएको,
कतै चिल चिल पानी, कतै बिलिक बिलिक रगत,
कतै फुस्व बसाउने पिप पिप जस्तो.
मलाई विश्वास लागेन, आकाश खसे जस्तो भो,
छाती अठियो, सास लिन गारो भो.
मेरो क्यानभास रितै छ,
बिस्तारि बौतारियेर,
छातीमा छामे,
चोलोका दुवै कान लफ्रक लफ्रक झरेका,
बेहोसिमै दुक्दुकी छामे,
तेही नै चरक्क चर्केको!
भुतुक् भुतुक् गर्दै त थियो,
क्यानभास सफा नै छ,
दुई हातले गाला मुसार्ना खोजे,
बोलाए आमा !
तिमि बोलिनौ!मरी सकिछौ!
तिम्रो आसु र सिगान संग माया साट्दै,
रोए आमा,बेसरी रोए.
म टुहुरो पो भए.
मैले न उपचार गर्न सके,न पाए,न क्यन्भास्नै लात्पतौना?
चिचये, आमा!
म त सपनामा पो रहेछु.
मेरी आमा म संगै,
फुलेल, सुन्दर, शान्त,सम्रिदा मेरी आमा नेपाल संगै !

No More Back....

नभन........
कपाल फुलेर सेताम्मे छ,दात सबै फेरेका छौ
बुद्धि पलायो होला, जनतालाई चिनेकी भनेको,
उल्टै फकिएर आयो, आन्दोलन गर्यो नभन!
पच्तारेमा रहरले खाको दिड़ो, मैले सधै पाउन्न,
डाक्टर र गोलि हैन,आज मलाई सन्चो छैन भन्न पाउन्न.
चाड आयो, संगै बसु, चोलो फेरु सोच्न सक्दिन,
कति पुस्ता,कुर्ने, हामीले, आन्दोलन गर्यो चर्क्यो नभन.
परार सालको चुनाबमा, भासन गर्दा,
धेरै पढे, डाक्टरी गरे, जनताको साशन पढे भन्नेले,
अछर चिन्न पईनम, इस्कुल टेक्न पईनम भन्दा,
उल्टै आतंककारी आयो, बिधंसा, गर्यो नभन.
नेपाली आमाको छातीमा लात हानेर,
दुर भाषामा देसको नक्सा कोर्ने तिमि,
टनकपुर, र सुस्ताको माटो सिउदोमा सजाएर हिड्दा,
के क़ा लागि आन्दोलन, झन्डा खै तिम्ले नभन.
देस द्रोही, राष्ट्र घाती हामीले चिनी सकेउ,
हाम्ले पनि पसिनाको मूल्य नापिसकेउ,
एक एक हिसाब फिर्ता नलेइ थाक्ने हामी छैनेउ,
बिदेसी दलाले भाषामा हुन्छ, फर्क नभन.

AMA MALAI BIRSE-MAY 3, 2010

मलाई बिर्से आमा !

मलाई खेद छ,
म सानो छदा, तिमि छातीमा लड़िदै भनेथे,
तिमीलाई सुख दिन्छु,तिमीलाई हासो दिन्छु,
तिमि खुसीले गद गद भयौ,
झ्वाम्म अगालोमा लुकौयेउ र म्वाई खायेउ,
मेरो बाबा !मेरो संसार !
तिमीलाई मेरो विश्वास थियो
तेसैले फकाई फकाई सोद्थेउ,
मलाई कसले पाल्छ रे?
म मखियेर भन्थे,
मैले!
केहि गरि तिमीले दिदि वा दाइ को नाम लियेउ भने,
म रुन्थे र भन्थे होइन होइन,मैले.
तर आज,
म त टुलु टुलु हेरिरहेको छु,
मानौ तिम्रो र मेरो कुनै सम्बन्ध नै नहोस,
तिमि पिडा र आक्रोसमा फत्केकी छौ,मकै को भात छड्के सरि,
म लाचार, कुपुत्र,
एसी खोलेर चिसो र तातोको स्वादमा रमेको छु, बिर्सेको छु सोरै आना,
तिम्रो अस्मिता को बिद्रोहम उत्रने शाहस त कता हो कता,
घरि घरि,
एसीको स्विच नेरी भएको सानो प्वालबाट,
तिमि चिल्लिएको सुन्दै छु,
तिमि नांगिएको हेर्दै छु,
दिदि र दाईलाई दुस्मनी पठाउदै छु,
म अलि अलि बुज्दै छु,
म गलत बाटोमा छु,
आफ्नो घुडामा बन्चरो तग्दै छु,
बिदेशी को दलाली गर्दैछु
आमा
यो कुलान्घर सन्तानलाई बिर्से,
एउटा फुल फुट्यो, भनि बिर्से.

New YER 2067

नया वर्ष२०६७,

नया वर्ष,
भयो नि पुग्यो किन आएको होला,
ऋणको पोको,सुत्केरा परेनी हुनी,
को भन्दो हो?

धनीहरुलाई खर्च गर्ने बहाना, गरिबहरुलाई मिठो जोर्ने मेसो.
नया वर्ष हरेक पटक नया नभएर के हुन्छ र?
यो वा त्यो बहानामा नया, हुने र नहुने दुबैका लागि,
न कार्यालय जानु पर्छ न बालुवा चाल्नु नै?

२०६७ को नया वर्ष,
कोहि कोहिहरुका लागि एक पन्थ दो काज बनेको छ,
बिगतमा जस जसले आमा लाई जलाए नया बर्समा,
यसपाली बर्सको एकपटक मात्र सम्झे पुग्ने संयोग जुरेको छ

हुनसक्छ कोहि छाती पिटेर रोए होलान,
आमाको मुख हेर्ने औसी र देहाबसन को दिन एकैदिन पर्यो भनेर?
दैबले पनि जिस्कायो भनेर कुर्ले होलान
तर
राधाक़ा लागि यो सन्जोग फेरी फेरी यसरी नै जुरीरहे हुन्थ्यो,
नया बर्सले आमा बिनाको दुनियालाई यसरी नै बिर्साए हुन्थ्यो.
नया वर्ष यसरी पनि नया बनि रहे हुन्थ्यो.
किन भने
हाम्री आमा सबै सधै खुसि भाको हेर्न मन गर्छिन
हाम्री आमा नया बर्सको येसरिनै शुभकामना दिन्छिन
नया बर्समा नया नेपाल बनाउन हतारो छ, सुर्तायेर नबस है भनि रहन्थिन